Nadzór
- stanowienie nadzoru z mocy ustawy (nie można domniemywać)
- wobec podmiotów samodzielnych pod względem prawnym
- sprawowanie nadzoru powierza się podmiotom imiennie bądź funkcjonalnie określonym
- ocenia całokształt działań lub jej fragment
- jedynym kryterium legalność
- nadzorowanemu przysługują określone w ustawie, środki prawnej ochrony przed decyzjami
- nadzór tylko w zakresie, formie, trybie uregulowanym w ustawie
2 konstrukcje nadzoru:
- ustrojowy-podstawą działań nadzorczych są powiązania organizacyjne z tytułu nadrzędności
- uregulowany przepisem prawa materialnego-w stosunku do podmiotów niepodporządkowanych organizacyjnie; kompetencje nadzoru wynikają z prawa materialnego, np. nadzór komisji Nadzoru Bankowego-uprawnienia w stosunku do samodzielnych przedsiębiorstw-cel nadzoru: bezpieczeństwo gromadzonych środków pieniężnych na rachunkach bankowych
Środki nadzoru:
- ad personam-odwołanie, zawieszenie
- ad rem-wstrzymanie, wykonanie uchwały
- działające uprzedzająco-wyrażenie zgody, zatwierdzenie statutu
- działające post factum
- możliwość korygowania działań, które nie są zgodne z wzorcem, mają charakter regresyjny, korygujący.
Kierownictwo ma się w tym przypadku kompetencję ogólną, nie ma samodzielności organu kontrolowanego-organ jest podległy.
Regulacja jako funkcja to specyficzne zadania wykonywane przez państwo w dziedzinie gospodarki, normowane w przepisach.
Chodzi o działania organów administracji publicznej w sferze użyteczności publicznej (usługi dostarczone w sposób ciągły i trwały)-dotyczy to usług użyteczności publicznej, których gospodarowanie opiera się o infrastrukturę sieciową (energetyka, koleje, telekomunikacja).
Pojawia się w związku ze zmianą ustroju. Państwo rezygnuje z monopolu (demonopolizacja), dopuszcza konkurencję oraz wyzbywa się swojej własności (prywatyzacja). Państwo przesłało działać na zasadach dominium i zaczynają działać przedsiębiorcy. Państwo jednakże zachowało odpowiedzialność za realizację tych usług, potrzebna jest konkurencja ale i ochrona konsumentów.
Służą temu różne instrumenty, władcze i niewładcze np. zatwierdzanie cen-teoretycznie wystarczyłby nadzór, ale jest on najczęściej post factum
Gospodarka i jej uczestnicy, także konsumenci wymagają ochrony ze strony państwa. Zadaniem państwa jest chronienie danego typu gospodarki, chyba że wymaga ona doskonalenia lub zmiany.
Działania ochronne-ukształtowane po to, by chronić pewne zasady, reguły.
Ochronie powinni podlegać uczestnicy stosunku gospodarczego, w tym przedsiębiorstwo i konsument.
Zagrożenia mogą powstawać z różnych stron, mogą je tworzyć sami uczestnicy (np. nie przestrzegając prawa)-dotyczy to szczególnie naruszania reguł konkurencji. Szczególnej ochrony wymagają konsumenci wobec decyzji producentów (nie zawsze ochrony mogą udzielić mechanizmy rynkowe np. spadek popytu). Zagrożenia mogą powstawać z powodu przekroczenia przez państwo dopuszczalnych granic interwencji gospodarczych.